Kaszëbsczi Linux ë Ôpen Ùdbë : linuxcsb.org

Ôpen zdrojowé ùdbë to nie blós programë, systemë ë kòdowanié - sztótama czas je téż na rozegracëjã, téż “òtemkłą”. Bëlnym tegò przëtrôfkã je krótczi, animòwóny film ò jaczim przódë ju mómë pisóné. Czile dni dowslôdë miał wëszłi na DVD film Big Buck Bunny a ju terô mòżemë gò zladowac! Film je przëstãpny w wielu fòrmatach (MP4, OGG, H.264, MSMP4), dzãka czemù dzejôł mdze wszelejaczich òdgrëwôczach. Film je téż do òbezdrzëniô w serwisach Youtube ë Vimeo.

Ôpen zdrojowi film òznôczô ni mni ni wicy jak to, że mómë téż przëstãp do zdrojów. Dlôtë aùtorowie mają przërëchtowóné téż do zladënkù robòczé lopczi: scenë, mòdele sztaturów czë òbiektów, teksturë, skriptë ëtd. Mést dlô tëch co rozmieją robic z 3D grafiką to czekawô deja, bò ùmòżebniô wëzwëskanié tegò wszëtczégò ù se. (wicy…)

26 maja wëstartowóné mô Szląskô Wikipedia, co sparłączoné je z przëznanim szląsczi mòwie kòdu ISO 693-3 (szl). Jak narô dérô przenoszenié artiklów z inkùbatora, téj do czasu zakùńczeniô mòże jesz nalezc drobné techniczné felë. Na przédny starnié mòże nalézc m.jin. lënczi do artiklów pòswiãcónëch szląsczi gôdce czë zasadów pisënkù.

Próbë ùsôdzeniô ti jãzëkòwi wersëji dérałë ju wicy jak 2 lata. Pòmòcnô bëła bëlna robòta wiôldżégò karna aktiwnëch szląskich wikipedistów, chtërni pòswiãcôlë swój czas na editowanié artiklów w inkùbatorze.

Linux na desktopie ni ma jesz wielu brëkòwników - to prôwda. Dzélk lëdzy ni mô taczé wiedzë, żebë zainstalowac nã systemã, czë nawetka zrëszec ją live z platczi CD czë DVD. Terô sprôwdzec co to je nen Linux ë jak to wszëtkò wëzdrzi mòżeta nie zmieniwając swòji systemë (!) dzãka Ulteo.

(wicy…)

Żdając na nową wersëjã familëji Ubuntu, dze to dô ju kaszëbsczi w trzech òptacëjach (GNOME, KDE 3.5.x ë KDE 4.x), mómë dlô waji kąsk zjinaczoné starnë linuxcsb.org ë to ni le blós jich wëzdrztak.
Jak narô to ma dodôwôlë artikle do dzélów z wiadłama, òd terô je to rozparłãczoné (zebrało sã jich czile, to mô to téż ju jaczis szëk) ë nachôdôja sã òne na placu dlô nich. Jak narô je ùsôdzony dzél z pòmòcama do kaszëbsczégò Linuksa ë Linuksa sómegò w se.
Ùsôdzómë téż dlô waji nowé pòmòce, jaczé ju za sztërk òstaną òpùblikòwóné, m.jin. instlacëjã Debiana z kaszëbską wersëja KDE .

Dwa ksãżëce òd pùblikacëji slédy wersëji graficzny wektorowi ôpenzdrojowi softwôrë Inkscape 0.45, ji rozwijôrze ùprzëstãpnilë nama ji wersëjã 0.46, w jaczi to ju mòże editowac lopczi PDF.

Inkscape mô (pòdle rozwijôrzów) dôwac zblëżoné mòżlëwòtë robòtë nad grafikama, jakno te znóné z taczich programów jakno Illustrator, FreeHand, CorelDraw ë Xara X.

Sztandardowò ùżëwô Inscape ùnormòwóny przez W3C fòrmat SVG, rozmieje równak téż zapisëwac graficzi w PNG jakno ë wszelejaczich wektorowich fòrmatach, a dzãka wspiarcô dlô PDF mòże téż zapisëwac graficzi w tim fòrmace prosto z Inscape, jakno ë te impòrtowac ë ekspòrtowac z/do PDF.

Przëmiôrë mòżlëwòtów ti softwôrë nalezéta na starnie: http://inkscape.org/screenshots/

Darmôk Inkscape mòże zladowac z domôcëch starnów ùdbë na platfòrmë:

• Linux
• Mac OS X
• Windows

Dlô familëji Ubuntu

Bôczënk: Instalacëjô w sztabilnëch wëdôwkach je prosto z Adepta czë téż Synaptica - tuwó równak le 0.45 (!). Chcąc dostac wersëjã 0.46 dodôjta w Ubuntu Gutsy w repòzytorëjach zdroje:

deb http://ppa.launchpad.net/inkscape.testers/ubuntu gutsy main
deb-src http://ppa.launchpad.net/inkscape.testers/ubuntu gutsy main

Mòżemë òbaczëc ju pierszi trailer ôpenzdrojowégò filma ò jaczim mómë ju chùdzy pisóné. Jak narô je to le jednô minuta, ale sóma prezentacëjô pòtka sã z żëcznym przëjãcym.

Big Buck Bunny - Official Trailer from Andy Goralczyk on Vimeo.

Znôną ë pòpùlarną (jeżlë nawetka ni nôbarzi pòpùlarnô) softwôra do wëpalniô platków Nero òsta przedstôwionô na tôrgach CeBIT w swòji nowi wersëji 3.5 dlô Linuksa.

Nero Linux 3.5 òpiartô je na wëpôlający technolgijë z Nero 8. Graficzny wëzdrzatk wspierô terô rozdzélnotã òbrôzu 800×480 pikslów, przez co mòże gò terô téż brëkòwc na  subnotebookach z môłima ekranama.

Nero Linux 3.5 je jak narô jedińczą softwôrą na platfòrmã Linux dôwającô mòżnotã wëpôlaniô platków ôrtu Blue-Ray ë HD-DVD.
Softwôra do kùpieniô bãdze w krómach òd pòłowë strumannika, priz kòl 20 euro/80 złotëch.

Czëtôjta wicy pò pòlskù na domôcëch starnach

Peach Open Movie to pòstãpny animòwóny film, robiony blós w ôpen-ùdbòwëch programach. Juwerno jak w jegò pòprzédnikù Elephant Dreams, do ùsôdzeniô animacëji brëkùje sã programë Blender.

Do fùl realizacëji òstało mni jak dwa miesące, ale ju dzysô mòżemë òbaczëc renderindżi z tegò filma na stronie ùdbë.

Plasma

Plasma je nowim pùltã KDE, chtërny ùmòżebniô zrëszanié aplikacëjów, wëskrzëniwanié jinterfejsa brëkòwnika a téż dôwô nowé ôrtë wëzwëskiwaniô wiéchrzëznë pùltu.

Wëzdrzatk “rozdzélny tôblëcë” (an. Dashboard) zastãpiwô dôwną fùnkcjã “Pòkôżë pùlt”. Zatacô wszëtczé òkna a wëskrzëniwô widżetë pùltu. Abë wëłącząc wëzdrzatk Dashboard nót je wcësnąc klawisze Control+F12. Widżetë, czëlë plasmoidë pòzwôlają midze jinszema na robienié nadczidków na pùlce, czëtanié wiadłów RSS czë wëskrzëniwanié wëdowiédzë ò wiodrze.

(wicy…)

Nié, nie je to jesz natiwnô wersëjô. To dzãka WINE, chtërne je òdpòwiedzólné za légã zgódnoscë z Windowsã mòżemë na prosti ôrt zajinstalowac a pózdze brëkòwac ti programë.

Na starnie Softopediji mòże przeczëtac prowôdnik dze na òbrôzkach wëdolmaczonô je jinstalacëjô na przëmiôrze Ubuntu. Òkróm Linuksa, nót mdze nama Wine w wersëji 0.9.54 a téż CD platka z Photoshopã CS2.

Nie wszëtczim nót je taczégò kòmbajna do robieniô graficzi, czë téż nie kòżdi chce kùpòwac drodżé programë do prostich grafikòwëch robòtów, dlôtë bédëjemë jesz zapòznónié sã z ôpenùdbòwą programą GIMP, swòją drogą téż dosc rozbùdowóną abò Kritą chtërna jidze szlachã Photoshopa jeżlë jidze ò wëzdrzatk. Òbie ne programë są przëstãpné w wnetka kòżdi distribùcëji Linuksa zamëkającej w se òkrãża GNOME abò KDE.